کلینیک روانشناسی ثامن

کنترل خشم در کودکان

کودکان ما باید بدانند که عصبانی بودن اشکالی ندارد. اما درست نیست که در حین عصبانیت، خشن و یا پرخاشگر شوند. بر همین اساس والدین بهتر است برای جلوگیری از تبدیل شدن فرزند خود به یک فرد عصبانی در مورد مدیریت خشم در کودکان و نقش آن در جلوگیری از بروز رفتارهای پرخاشگرانه اطلاعات لازم را داشته باشند. طبیعی است که کودکان مانند سایر افراد عصبانی شوند. اما برخی از آن ها نمی توانند با خشم خودشان کنار بیایند.

 

برخی علائمی که نشان می دهند فرزند شما در بروز عصبانیت خود مشکل دارد، عبارتند از:

مقصر دانستن دیگران

ناتوانی در بیان احساسات

اهمیت ندادن به نظر دیگران

بی پروا و انجام رفتارهای خطرناک

عصبانی شدن حتی در کوچکترین موارد

برای کنترل خشم نیاز به توبیخ و یادآوری دارد.

گفتار تهدیدآمیز، و یا نوشتن و یا نقاشی در مورد خشونت یا پرخاشگری

در مدیریت خشم در کودکان، باید بدانیم که بچه ها در زمان عصبانیت بدون فکر کردن به موضوعی، عمل می کنند و حتی ممکن است در نهایت به خودشان و یا دیگران آسیب برسانند. در صورتی که فرزند شما علائم عصبانیت را بروز می دهد وقت آن رسیده که به او آموزش دهید تا عصبانیت خود را مدیریت کند.

 

مدیریت خشم

مدیریت خشم در کودکان، یک فرایند یادگیری است که به بچه ها می آموزد که چگونه عصبانیت خود را به گونه ای سالم بروز دهند. این کار به بچه ها می آموزد علائم عصبانیت را شناسایی و راه هایی را برای آرام شدن خودشان پیدا کنند. لطفا توجه داشته باشید که مدیریت عصبانیت، احساس کودک را انکار نمی کند و منظور از آن نگه داشتن احساسات و یا سرکوب خشم نیست. خشم طبیعی است و باید ابراز شود. عصبانیت سرکوب شده می تواند باعث پرخاشگری و خشونت در فرد شود. مدیریت خشم از وقوع رفتارهای که می تواند به کودک و سایر اطرافیان او آسیب برساند پیشگیری می کند. مهارت های مدیریت خشم به اندازه مهارت های دیگر زندگی برای رشد و پیشرفت کودک لازم و ضروری هستند.

 

صبور بودن

وقتی فرزند شما عصبانی است هیچ واکنشی نشان ندهید و او را توبیخ نکنید. واکنش شما و توبیخ کردن، فقط باعث عصبانیت بیشتر او خواهد شد، به او فرصت بدهید. عصبانیت می تواند برای بعضی از کودکان کاملا ترسناک باشد. بنابراین آن ها را حتی برای مدت زمان کوتاه تنها نگذارید زیرا این کار می تواند عصبانیت آن ها را تشدید کند. اگر دیدید که فرزند شما هنگام عصبانیت می ترسد در کنار آن ها بمانید.

 

اما اگر فرزند شما پرخاشگر و خشن است، فورا از او بخواهید که برای یک یا دو دقیقه ساکت بنشیند، تا آرام شود.

شمارش اعداد از یک تا ده همراه با تنفس عمیق، می تواند به آرام شدن کودک کمک کند.

آموزش تمرینات تنفسی و یوگا می تواند به آن ها کمک کند قبل از برطرف شدن خشمشان آرام شوند.

پیاده روی در محیط خارج از خانه و تنهایی می تواند به آن ها کمک کند تا احساسات و افکار خود را جمع کنند.

 

واژگان احساسی

در مدیریت خشم در کودکان باید بدانیم که بچه ها در هنگام عصبانیت خود تمایل به فریاد زدن، مشت زدن، لگد زدن و پرتاب کردن اشیاء دارند چون نمی دانند چگونه عصبانیت خود را به صورت کلامی ابراز کنند. واژگان احساس، لیستی از کلمات احساساتی است که کودک می تواند برای نشان دادن احساسات خود از آن ها استفاده کند. به کودکان خود عبارات احساسی مختلفی را آموزش دهید تا بتوانند از آن ها استفاده کنند و به شما بگویند چه احساسی دارند.

 

برخی از کلماتی که می توانید به آن ها یاد دهید، عصبانی، خوشحال، ترسناک، عصبی، مضطرب و اذیت شده می باشند.

پس از انجام این کار، کودک را تشویق کنید که از آن ها در جمله هایی مانند “من الان عصبانی هستم!” یا “من خوشحال هستم” یا “او مرا آزار می دهد” استفاده کنند.

صحبت کردن همیشه راه بهتری برای بیان کردن احساسات در مقابل لگد زدن، مشت زدن، پرتاب کردن و شکستن اشیاء است.

خواندن کتاب در مورد احساسات می تواند به کودکان کمک کند تا احساسات خود را بهتر درک کنند.

عصبانیت توسط آمیگدال (بخشی از مغز که مبارزه یا غریزه پرواز را کنترل می کند) شروع می شود. پس از ایجاد احساسات، آدرنالین توسط غدد آدرنال ترشح می شود و سطح تستوسترون در بدن، ضربان قلب و تنش شریانی افزایش می یابد. در این شرایط فرد، احساس انرژی و قدرت بیشتری می کند و همچنین دوست دارد بلندتر صحبت کند. این تغییرات در بدن، خطر پرخاشگری و خشونت را افزایش می دهد. برای جلوگیری از این تغییرات، باید آدرنالین را به گونه ای دیگر مصرف کنیم. مشت زدن به کیسه بوکس، فریاد زدن به بالش یا صرفا تحمل یک فعالیت بدنی مانند دویدن، شنا، یا بازی برخی از مؤثرترین فعالیت برای مدیریت عصبانیت در کودکان است.

همدلی، می تواند در مدیریت بچه های عصبانی تاثیرات زیادی داشته باشد. در شرایط عصبانی بودن کودک خود او را ترغیب کنید تا در مورد عصبانیت خودش صحبت کنند، اما حرف های او را قطع نکنید. به فرزند خود نشان دهید که به او اهمیت می دهید. اغلب کودکان هنگام احساس بی توجهی یا غفلت عصبانی می شوند. آن ها ممکن است احساس کنند که عصبانیت تنها روشی است که می توانند با آن توجه والدین را به خود جلب کنند. سعی کنید علت عصبانیت کودک خود را تشخیص دهید.

 

پس از طغیان عصبانیت، با فرزند خود بنشینید و با صمیمت، علت عصبانیت را از او سؤال کنید که چه چیزی او را آزار می دهد و شما چگونه می توانید به او کمک کنید. از او بپرسید آیا دوست دارد در بیرون از خانه قدم بزند و یا بستنی بخورد. بیرون رفتن از خانه به آن ها کمک می کند تا آرام شوند. جلو اشتباهات آن ها را نگیرید اجازه دهید اشتباه کنند. اشتباه کردن یک راه برای رشد کودکان است.

 

ستایش رفتار خوب

رفتار یک کودک به واکنش و عکس العمل شما بستگی دارد. کودکان نیاز به توجه دارند و می خواهند کاری کنند تا والدین به آن ها توجه کرده و از تلاش های شان تشکر و قدردانی کنند. اما به یاد داشته باشید ستایش بیش از حد هم می تواند نتیجه بالعکس داشته باشد. در حالی که ستایش و تشویق رفتار خوب کودکان می تواند بسیار موثر باشد،  اما اشاره به رفتارهای نادرست آن ها به روش مناسب می تواند از اهمیت بالایی برخوردار است.

 

الگو بودن

سعی کنید برای فرزندان خود در مورد چگونگی مدیریت یا کنترل عصبانیت الگو باشید. والدین باید بتوانند عصبانیت خودشان را کنترل کنند و بتوانند به درستی با کودک خود ارتباط موثری داشته باشند. در صورت بروز اشتباه، سعی کنید اشتباه خودتان را بپذیرید. پذیرش اشتباهات توسط والدین منجر به احترام گذاشتن فرزندان و اعضاء خانواده به والدین می شود و فرزندان فروتنی را یاد می گیرند و از شما تقلید کرده و سعی می کنند بدون پرخاشگری یا خشونت با عصبانیت خود کنار بیایند.

قوانین برای نظم و انضباط در کودک مهم است. پس سعی کنید قوانینی برای عصبانیت کودکان در نظر بگیرید. به فرزندتان اطلاع دهید که عصبانی شدن هیچ، اشکالی ندارد. عصبانیت چیز بدی نیست. اما پرخاشگری یا خشونت درست نیست.

بر همین اساس قوانین ساده ای را برای عصبانیت کودک در نظر بگیرید، مانند:

*بحث نکنند.

*عصبانیت بدون فریاد زدن را آموزش دهید.

*وقتی همه آرام هستند، موضوع را حل کنند.

*یاد بگیرید که بعد از طغیان، با بقیه دست بدهد همدیگر را بغل و آشتی کنند.

*عصبانیت بدون ضربات، لگد زدن، ناخن جویدن یا استفاده از هرگونه خشونت جسمی

*وقتی در خانه کسی عصبانی است و فریاد می زند بقیه باید ساکت باشند تا عصبانیت فرد فروکش کند.

*علاوه بر آن می توانید قوانین دیگری که فکر می کنید با توجه به رفتار فرزندتان لازم است اضافه کنید. مهمترین مسئله این است که به قوانین پایبند باشید و در صورت زیر پاگذاشتن قوانین با عواقب آن مقابله کنید.