کلینیک روانشناسی ثامن

مهارت مقابله با خشم


خشمت راقورت بده...

دارید با دوست صمیمی تان صحبت می کنید. همه چیز رو به راه است اما شما ناگهان برانگیخته می شوید. دوستتان در بین حرف هایش جمله ای گفته که شما را به هم ریخته. احساس می کنید که تحقیر شده اید، فکر می کنید او «عمدا» این حرف را زده که شما را تحقیر کند. بدنتان داغ می شود. انگار یک انرژی منفی قوی همه وجود شما را فرا گرفته و شما باید آن را تخلیه کنید. صدایتان را بالا می برید و یک جمله ناخوشایندی به دوستتان می گویید و دعوا شروع می شود... . حالا چند روز گذشته و شما پشیمانید و حسرت خاطرات خوشی که با دوستتان داشته اید را می خورید.... .

چرا خشمگین می شویم؟ 

خشم، قوی ترین احساس در وجود ماست. خشم نیروی شما را چند برابر می کند و در عوض عقل شما را کلا تعطیل می کند!
اما چرا خشمگین می شوید؟ روانشناسان معتقدند اغلب افراد وقتی دچار «ناکامی» در زندگی شان می شوند، خشمگین می شوند. ناکامی زمانی روی می دهد که امید شما ناامید شود، توقعاتتان برآورده نشود و نیازهایتان نادیده گرفته شود. بسیاری از افراد هم وقتی احساس کنند که مورد تحقیر واقع شده اندٰ، از کوره در می روند. مشخص است فردی که در وجود خود احساس حقارت و خود کمتربینی می کند، بیشتر از فردی که در درون خود احساس عزت نفس می کند، دچار خشم و عصبانیت می شود. افراد خودکمتربین در مواجهه با دیگران ممکن است هر حرف و حرکتی را نشانه تحقیر شدن توسط دیگران بدانند و عصبانی شوند، چون اول از همه خودشان، خود را حقیر می دانند. بهترین راهکاری که روانشناسان به چنین افرادی پیشنهاد می کنند، تقویت عزت نفس در خودشان است.
البته پرخاشگری مثل خیلی از اختلالات دیگر، ریشه ژنتیکی و فیزیولوژیکی هم دارد. در برخی موارد افراد به دلیل به هم خوردن سطح هورمون ها و انتقال دهنده های عصبی در بدن، ابتلا به کم خونی، اختلال شخصیت صرعی و یا یک سری اختلالات مغزی و بدنی دیگر، دچار این حالت می شوند.

چه طور از شر این خشم خلاص شویم؟

راه های متفاوتی برای کنترل خشم وجود دارد که ما در اینجا به یک سری از آن ها اشاره می کنیم:
1-به خودتان حق ندهید!: چه کسی گفته شما هروقت احساس خشم کردید حق دارید خشم خود را بر سر دیگران تخلیه کنید؟ بسیاری از افرادی که خشمشان خارج از کنترلشان است، به نوعی تخلیه خشم را حق مسلم خود می دانند! باید خدمتتان عرض کنم که اول از همه این عقیده غلط را باید کنار بگذارید.
2- وقفه ایجاد کنید: وقتی شما دچار احساس خشم می شوید و خونتان به جوش می آید، به قدری تحت تاثیر برانگیختگی بدنتان هستید که فکرتان اصلا کار نمی کند. به همین دلیل، قبل از این که کوچکترین حرفی بزنید یا کاری انجام دهید، یک وقفه ایجاد کنید تا برانگیختگی بدنتان فروکش کند و توانایی عقل و منطق شما باز گردد. می توانید چند نفس عمیق بکشید، تا بیست بشمارید یا چند صلوات بفرستید.


بزرگان دین ما در این زمینه چنین توصیه هایی داشته اند:
- وضو بگیرید یا غسل کنید
- از محل خشم خارج شوید و یا صورتتان را از آن صحنه برگیرید
- اگر ایستاده اید بنشینید و اگر نشسته اید به پهلو بخوابید
- بر زمین سجده کنید و... .


3- روش های تازه ای برای تخلیه هیجان بیاموزید: مسلما تنها راه تخلیه هیجان های منفی داد و بی داد و دعوا نیست. شاید بهتر باشد با گفت و گوی منطقی و بیان احساسات درونی تان به طرف مقابل و جلب حس همدردی او، خودتان را تخلیه کنید. اگر آن قدر عصبانی هستید که توانایی گفت و گوی آرام را ندارید، می توانید نامه ای بنویسید و طی آن نامه ، ناراحتی خود و دلایل عصبانیتتان و احساسی که در حال حاضر دارید را به طرف مقابلتان بگویید.


4- مهارت حل مسئله را در خود تقویت کنید: بسیاری از اوقات عصبانی می شویم و پرخاشگری می کنیم چون از کودکی یاد گرفته ایم این گونه مشکلاتمان را حل کنیم. هر جا کارمان گیر کرده، یک داد و بی داد راه انداخته ایم و بعد دیده ایم که این گونه کارمان راه افتاده است. پس همیشه همین رویه را تکرار کرده ایم. اما بهتر است وقتی با مشکلی مواجه می شویم، ابتدا آن را به دقت تحلیل و وارسی کنیم و ببینیم برای حل این مسئله، از چه راه حل های منطقی تر و بهتری می توانیم استفاده کنیم.


5- یک لیوان آب بنوشید! شاید توصیه پیش پا افتاده ای به نظر برسد اما تحقیقات نشان داده است که نوشیدن یک لیوان آب به آرامی و با طمانینه به کنترل خشم کمک بسیاری می کند.


6- تمرین استفاده از دست غیر غالب: یافته های یک پژوهش جالب نشان داد که افرادی که بسیار خشمگین می شوند می توانند با این تمیرین بر خشم خود غالب شوند. در این تمرین، افراد راست دست باید کارهایی مانند گرفتن ماوس رایانه، هم زدن نوشیدنی یا باز کردن در، از دست چپ خود استفاده کنند و افراد چپ دست نیز خلاف آن را به کار برند. افرادی که بر استفاده از دست غیر غالب خود به مدت دو هفته تلاش کرده اند، توانسته اند بر خشم خود تا حد زیادی غلبه کنند.


7- ببخشید!: گاهی فقط لازم است که ببخشید و گذشت کنید، نه به خاطر افرادی که شما را رنجانده اند، بلکه برای آرامش خودتان، برای آن که بتوانید خود را از خشم رها کنید و با خونسردی و قلبی بی کینه زندگی کنید. ببخشید، برای آنکه روح بزرگ شما شایسته آرامش است.

 


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 نویسنده: زهرا وافر